- ۴:۲۱ ب.ظ | کد خبر: ۹۹۰۲۲۵۲۳۱۵۴

یادداشت وکیل سید حسـن سجـادی به مناسبت روز پاس داشت زبان فارسی

رها/ “آگاهی” به باور بسیاری همان “قدرت” است. برخورداران جهان در طول قرن ها، آگاهی را در انحصار خود داشته‌اند. اولین ضربه محکم به این دیوار، اختراع صنعت چاپ بود. تصادفی نیست، نهضت اصلاح دینی از “چاپ” کتاب مقدس توسط لوتر به زبان آلمانی شروع شد. جریانی که طی آن ایمان واقعی جایگزین اجرای صرف مناسک با عبارات پیچیده لاتین شد. روند خروج آگاهی از انحصار با کشف امواج رادیویی و تلویزیونی و اکنون با ماهواره و اینترنت و رسانه‌هایی که هر انسانی در هر گوشه جهان می تواند به وسیله آن هم آگاه شود و هم خود تولید آگاهی کند، ابعاد غول‌آسایی گرفته‌است. قدرتمندان جهان به درستی با این اختراعات به هراس افتاده‌اند.
با این مقدمه می‌رسیم به زبان به عنوان قوی‌ترین ابزار، ابراز آگاهی و طبعاً قدرت. به تعبیر تنی چند از اندیشمندان قدرت و سلطه خود را در ساختار زبان متبلور می‌سازد و سپس از طریق زبان باز تولید می‌شود. برخورداران جهان در چین و هند و خاورمیانه و شمال آفریقا و اروپا مهم‌ترین جغرافیای تمدن و پیشرفت انسانی هرگز به زبان مردم نابرخوردار سخن نگفتند و ننوشتند. حتی ادعیه و اوراد به زبان لاتین یا عربی ادا می‌شد یعنی آنجا که ستمدیدگان و محرومین جامعه در مقام بیان و تمنا و آرزوی جهانی بهتر بودند هم می‌بایست چیزی را بیان کنند که “نفهمند” چه هست!! چند درصد مردم محروم می‌توانستند انجیل را درک کنند؟ ریک و دای هندی را هضم کنند یا حتی “قرآن” را بفهمند؟ این سلطه برخورداران در دل تاریخ ایران، توسط اسطوره‌های ادب فارسی چون فردوسی، مولوی و سعدی ضربات سهمگینی خورده‌است.
شادروان یحیی آرین‌پور در سه جلدی “از صبا تا نیما” همزمان با رشد اندیشه‌های مشروطه خواهی و آزادی خواهی در عرصه سیاسی به دگرگونی زبان شعر و نثر، از دشوار نویسی و لغت پرانی بی‌حاصل و بی‌محتوا و فضل فروشانه دربار قجری به ساده و روان نویسی می‌پردازند .در نثر دهخدا و در شعر نیما و شاملو و ثالت و ابتهاج و… به میدان می‌آیند. مطبوعات و نشریات مشروطه برای آسانی دریافت خبر، از همه شیوه نثر درباری و مرزبان نامه‌ای احتراز می‌کنند و اخبار به راحتی و روانی نگاشته و در اختیار مردم قرار می‌گرفت در شعر از تکرار مفاهیم و مضامین عرفانی و تمثیلات عاشقانه انتزاعی(همه معشوقه‌ها سروقامت بودند، مهتاب‌سیما، گیسو افشان و…) به مضامین اجتماعی و سیاسی و عاشقانه های مشخص و معلوم، دگرگونی رخ داد.
این تلاش یکصد و پنجاه ساله را پاس بداریم و دیگر زبان دشوار را با انباشتگی لغات دور افتاده عربی در متن‌ها احیا نکنیم. بگذاریم حتی زبان رشته‌های تخصصی( حقوق و…)به تدریج به زبان ساده و قابل فهم برای همه مردم تبدیل شود و از آن زبان تخصصی ابزاری برای “سلطه” نسازیم. ظرفیت زبان فارسی، با دستور زبان ویژه خود، با شناسایی “تاک” ها پیشوندها و پسوندها و… برای انعکاس جهان بیرونی به زیبایی و روانی، گسترده است.
اگر چه در ایران و بسیاری از کشورهای جهان آموزش دو یا سه یا حتی چهار زبان دیگر در کودکی در برنامه درسی گنجانده شده‌است و در نتیجه در دنیای امروز دیگر خودکفایی زبانی، جایگاهی ندارد، اما برگشت به دورانی که در آن زبان، ابزار سلطه و قدرت برمحرومین و نا‌برخورداران بوده است نیز برای همیشه سپری شده است.


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۱) نظراتی که موجب توهین، هتاکی و افترا نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی است منتشر نخواهد شد.
۲) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید.